Alcoholcontrole … teveel geblazen …
Een positieve alcoholcontrole leidt in België tot strafrechtelijke vervolging op basis van artikel 34 of artikel 35 van de Wegverkeerswet van 16 maart 1968.
De exacte juridische en financiële gevolgen van een positieve alcoholcontrole hangen af van de gemeten alcoholconcentratie per liter uitgeademde alveolaire lucht (UAL), uw uiterlijke gedragingen en eventuele eerdere veroordelingen. Bij een eerste vaststelling boven de wettelijke grens van 0,22 mg/l UAL (0,5 promille) riskeert u een onmiddellijke intrekking van het rijbewijs, een dagvaarding voor de politierechtbank, hoge geldboetes en een verplicht alcoholslot.
Een grondige analyse van het strafdossier en de meetprocedure is daarom essentieel na een positieve alcoholcontrole.

Het juridische onderscheid na alcoholcontrole : alcoholintoxicatie versus dronkenschap:

In de rechtsleer en rechtspraak wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen alcoholintoxicatie en staat van dronkenschap. Hoewel beide termen in het dagelijks taalgebruik door elkaar worden gebruikt, gaat het om twee afzonderlijke misdrijven met een verschillende bewijsvoering.
    • Alcoholintoxicatie (artikel 34 Wegverkeerswet). Dit is een louter objectief en kwantitatief misdrijf. Zodra bij een positieve alcoholcontrole het geijkte meettoestel een concentratie van minstens 0,22 mg/l UAL (of 0,5 gram per liter bloed) vaststelt, is het misdrijf bewezen, ongeacht of u nog perfect recht kunt lopen of helder spreekt. Voor beroepschauffeurs geldt een verlaagde drempel van 0,09 mg/l UAL (0,2 promille).
    • Staat van dronkenschap (artikel 35 Wegverkeerswet). Dit is een subjectieve kwalificatie. Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Cassatie verkeert een bestuurder in staat van dronkenschap wanneer hij onder invloed van drank zodanig de controle over zijn daden heeft verloren dat hij niet meer bekwaam is om een voertuig te besturen. Dit wordt bewezen via uiterlijke kenmerken zoals een onvaste gang, dubbele tong, bloeddoorlopen ogen of desoriëntatie. Daarvoor zal de politie een vragenlijst beantwoorden ( “zijn de ogen bloeddoorlopen”, “is de spraak beïnvloed”, “oriëntatie in tijd en ruimte is okay”…).

In de rechtsleer (o.a. Arnou, P. & De Nauw, A.) wordt benadrukt dat beide misdrijven cumulatief ten laste kunnen worden gelegd, maar dat een vrijspraak voor intoxicatie (bijvoorbeeld door een ongeldige ademanalyse) een veroordeling wegens dronkenschap niet in de weg staat.
Het Hof van Cassatie bevestigde immers meermaals dat de rechter de staat van dronkenschap soeverein beoordeelt op basis van alle feitelijke gegevens uit het proces-verbaal, zelfs zonder positieve blaastest.

Wetenschappelijke en procedurele aspecten van de ademanalyse:

De betrouwbaarheid van de ademanalyse steunt op de wet van Henry, die stelt dat er bij een constante temperatuur een vaste verhouding bestaat tussen de alcoholconcentratie in het bloed en die in de diepe longlucht (alveolaire lucht). Om deze wetenschappelijke meting juridisch waterdicht te maken, legt het Koninklijk Besluit van 21 april 2007 strikte voorwaarden op aan de ademanalysetoestellen.
    • Afschaffing van de 15 minuten wachttijd. Sinds de wetswijziging van 1 mei 2024 is het recht om 15 minuten wachttijd te vragen vóór een ademtest afgeschaft. Moderne ademanalyseapparaten beschikken over sensoren die zogenaamde “mondalcohol” (restalcohol in de mondholte na recente inname) automatisch detecteren en neutraliseren.
    • Recht op een tweede ademanalyse en tegenexpertise. Indien u het niet eens bent met het resultaat van de eerste ademanalyse, hebt u wettelijk het recht om onmiddellijk een tweede ademanalyse te vragen. Lopen beide resultaten buiten de wettelijke foutenmarge uiteen, dan volgt een derde analyse. Bij een resultaat van minstens 0,35 mg/l UAL (0,8 promille) kunt u bovendien op eigen kosten een bloedproef als tegenexpertise eisen.
    • Geldige ijking en homologatie. Een ademanalyse heeft enkel bijzondere bewijswaarde indien het toestel tijdig werd geijkt volgens de metrologische voorschriften. Ontbreekt het ijkingsattest of is de geldigheidsduur verstreken, dan verliest het proces-verbaal zijn bijzondere bewijswaarde, zoals bevestigd in de Cassatierechtspraak.

Overzicht van de wettelijke drempels en sancties:

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de mogelijke straffen voor niet-professionele bestuurders bij een veroordeling door de politierechtbank (inclusief de wettelijke opdeciemen).

Gemeten waarde (UAL / Bloed) Onmiddellijke maatregel politie Geldboete politierechtbank Rijverbod & bijkomende maatregelen
0,22 – 0,34 mg/l (0,5 – 0,79 ‰) Inhouding rijbewijs voor 3 uur € 200 tot € 4.000 (of onmiddellijke inning van € 179) Facultatief rijverbod van 8 dagen tot 5 jaar
0,35 – 0,64 mg/l (0,8 – 1,49 ‰) Inhouding rijbewijs voor 6 uur € 1.600 tot € 16.000 Facultatief rijverbod van 8 dagen tot 5 jaar; alcoholslot mogelijk
Vanaf 0,65 mg/l (1,5 ‰ en hoger) Onmiddellijke intrekking rijbewijs voor 15 dagen door het parket € 1.600 tot € 16.000 Rijverbod van 8 dagen tot 5 jaar; verplichte herstelonderzoeken bij jonge bestuurders (< 2 jaar rijbewijs)
Vanaf 0,78 mg/l (1,8 ‰ en hoger) Onmiddellijke intrekking rijbewijs voor 15 dagen € 1.600 tot € 16.000 Verplicht alcoholslot (1 tot 3 jaar of levenslang), tenzij uitdrukkelijk gemotiveerde uitzondering door de rechter

Let op: Bij een veroordeling door de politierechtbank komen bovenop de geldboete nog de gerechtskosten en een verplichte bijdrage aan het Slachtofferfonds (€ 250).

Het alcoholslot en recidive: wat zegt de recente rechtspraak?

Sinds de verstrenging van artikel 37/1 van de Wegverkeerswet is de rechter verplicht een alcoholslot op te leggen vanaf 0,78 mg/l UAL (1,8 promille), evenals bij recidive binnen de drie jaar vanaf 0,50 mg/l UAL (1,2 promille).
De kosten voor installatie, huur en het verplichte omkaderingsprogramma bij Vias institute lopen al snel op tot € 3.500 à € 4.000 voor het eerste jaar.
In de rechtspraak (o.a. Cass. 7 januari 2020, P.19.0963.N) wordt echter verduidelijkt dat de rechter van deze verplichting kan afwijken, mits hij dit uitdrukkelijk en concreet motiveert in zijn vonnis.
Elementen zoals een blanco strafblad, de totale onhaalbaarheid voor de uitoefening van een beroep (bijvoorbeeld bij bestuurders die met verschillende bedrijfswagens rijden) of aantoonbare abstinentie kunnen doorslaggevend zijn om een alcoholslot te vermijden. Daarnaast kan een advocaat verzoeken om de kosten van het alcoholslot in mindering te brengen op de geldboete.

Wat doet u best na een positieve alcoholcontrole?

Een goed voorbereide verdediging begint onmiddellijk na de vaststellingen en ruim vóór de zitting van de politierechtbank.
    1. Controleer uw rechtsbijstandsverzekering. In de meeste autoverzekeringen zit een waarborg rechtsbijstand vervat. Deze dekt doorgaans volledig de erelonen en kosten van een advocaat naar eigen keuze, ongeacht uw schuld.
    2. Vraag inzage in het strafdossier. Zodra u een dagvaarding ontvangt voor de Politierechtbank (bijvoorbeeld in Antwerpen, Mechelen of Turnhout), kan uw raadsman het dossier opvragen. Wij controleren de ijkingsattesten van het toestel, het verloop van de controle en de kwalificatie van de feiten.
    3. Verzamel verzachtende en persoonlijke elementen. Bewijzen van beroepsmatige noodzaak van het rijbewijs (arbeidscontract, attesten van de werkgever), een gunstig blanco uittreksel uit het strafregister of medische attesten die aantonen dat er geen sprake is van alcoholafhankelijkheid, zijn cruciaal voor de strafmaat.

Veelgestelde vragen over een positieve alcoholcontrole (FAQ)

Kan ik een rijverbod enkel in het weekend laten uitvoeren?
Ja, op basis van artikel 38, § 2bis van de Wegverkeerswet kan de politierechter toestaan dat u het rijverbod enkel uitzit tijdens de weekends (van vrijdag 20 uur tot zondag 20 uur) en op feestdagen. Dit is echter uitgesloten wanneer de rechter verplicht is om herstelonderzoeken of een alcoholslot op te leggen.
Wat gebeurt er als ik een ademtest of ademanalyse weiger?
Het weigeren van een ademtest of ademanalyse zonder wettige reden (zoals een aangetoonde medische onmogelijkheid) wordt wettelijk gelijkgesteld met een positieve test in de hoogste categorie (minstens 0,35 mg/l UAL). U riskeert dezelfde zware geldboetes, een onmiddellijke intrekking van het rijbewijs voor 15 dagen en een verval van het recht tot sturen.
Hoe lang blijft een veroordeling wegens alcoholintoxicatie op mijn strafblad staan?
Een veroordeling voor lichte alcoholintoxicatie (tot 0,34 mg/l UAL) wordt na drie jaar automatisch gewist uit het strafregister. Bij zwaardere feiten (vanaf 0,35 mg/l UAL, dronkenschap of een opgelegd rijverbod) geldt deze automatische uitwissing niet en moet u een procedure tot eerherstel opstarten.

Persoonlijke bijstand bij verkeersstrafrecht in Antwerpen:

Werd u gedagvaard voor de politierechtbank na een positieve alcoholcontrole of werd uw rijbewijs onmiddellijk ingetrokken? Een doordachte juridische strategie maakt vaak het verschil tussen een zwaar rijverbod of alcoholslot en een milde, werkgerichte bestraffing.
Vocalex Advocaten is als gespecialiseerd strafrechtkantoor aan de Waalsekaai in Antwerpen uw directe aanspreekpunt voor bijstand en verdediging in het verkeersstrafrecht. Wij analyseren uw dossier op procedurefouten, onderhandelen over de kosten via uw rechtsbijstandsverzekering en verdedigen uw belangen persoonlijk ter zitting.
Neem vrijblijvend contact op met Mr. Len Augustyns of Mr. Maxine Windey voor een eerste bespreking van uw dossier:
  • Telefoon: +32 (0)476 68 52 12
  • E-mail: la@vocalex.be
  • Adres: Waalsekaai 60, 2000 Antwerpen